Toelichting op de jaarrekening

Jaarverslag 2017

Risicobeheer
De jaarspecifieke zaken van risicobeheersing zijn opgenomen in het directieverslag. De directie is verantwoordelijk voor de interne risicobeheersing- en controlesystemen en zorgt ervoor dat deze systemen adequaat functioneren. De systemen zijn ingericht om significante risico’s te beheersen en om operationele, financiële en (sociaal) maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Optimaal risicomanagement behelst het tijdig identificeren van risico’s en het beheersen van de risico’s die onze bedrijfsactiviteiten op korte en lange termijn zouden kunnen beïnvloeden. Het systeem zorgt ervoor dat de voorspelbaarheid toeneemt en er waarde aan de onderneming wordt toegevoegd. Wij hebben ingezet op een overall ERP-systeem, zodat we kunnen komen tot een eenduidig referentiekader van informatie. Wij hebben de belangrijkste sturingsmiddelen gedefinieerd in KPI’s en deze opgenomen in een dashboard; dit dashboard wordt op verschillende niveaus in de organisatie aangewend om te komen tot de juiste en tijdige informatie ten behoeve van de managementprocessen. Dit loopt van het operationeel management tot op overall managementniveau van het centraal directieteam en algemeen bestuur.

De belangrijkste uitgangspunten bij risicobeheer zijn:

• Het is alleen verantwoord om ondernemersrisico te lopen als de waarschijnlijkheid van het optreden van dit risico en de mogelijke gevolgen daarvan de continuïteit van de onderneming niet in gevaar brengen. Over het algemeen neemt de onderneming een voorzichtige houding aan ten opzichte van het accepteren van operationele en financiële risico’s.

• De directie - in alle lagen van de organisatie - identificeert, analyseert en beheerst de risico’s op operationeel niveau, binnen de aan zijn gestelde verantwoordelijkheidsgebieden, zodanig dat deze risico’s beheersbaar zijn en passen in de doelstelling van de bedrijfsdivisie en de onderneming in het algemeen. In 2017 is meer en meer gewerkt aan het meetbaar maken van kritische succesfactoren in de dienstverlening. Dit betreft zowel operationele en financiële indicatoren, als ook medewerkerstevredenheid en klant­tevredenheid. De risicobeheersing geschiedt op divisieniveau maar zeker ook op opdrachtniveau waarin gemeten wordt of contractvoorwaarden/normstellingen worden nageleefd. In dit kader is in 2017 overgegaan op een intern rapportage- en beheerssysteem waarbij een constante evaluatie plaatsvindt van het budgetteringsproces, waarbij gewerkt wordt met een rolling forecast zodat de verwachtingen worden geactualiseerd op basis van de actuele ontwikkelingen en verwachtingen. Daarnaast wordt een analyse uitgevoerd van de afwijkingen (de zogenaamde ResultaatOntwikkelingMaatregelen-systematiek).

• De maatschappelijke risicobeheersing is in onze arbeidsintensieve onderneming van groot belang; onze mensen zijn ons kapitaal. Medewerkers­tevredenheid leidt tot loyaliteit en betrokkenheid en wij zijn van mening dat dit onze kwaliteit van dienstverlening ten goede komt.

• De relevante wet- en regelgeving en de interne gedragsregels worden vanzelfsprekend nageleefd; dit alles binnen algemeen aanvaardbare maatschappelijke normen voor Facilicom Group en al zijn stakeholders (Profit, Planet People). Er is sprake van een strikte kwaliteitsnormering op basis van interne regels en externe instanties, zoals ISO/NEN-certificering op operationeel niveau en bijvoorbeeld convenant Horizontaal Toezicht op financieel/fiscaal niveau als ook interne en externe (accountants-) controle op de bedrijfsprocessen, managementrapportage en jaarcijfers.

De onderneming Incluzio kent een forse uitbreiding in het sociale domein van dienstverlening. De sturingsfactoren kennen op een aantal vlakken een andere dimensie dan onze ‘reguliere’ bedrijven waarbij het bij de services vaak gaat om de effectieve en efficiënte bedrijfsvoering in combinatie met doelstelling van betrokken en tevreden, gemotiveerde medewerkers en klanttevredenheid en wederzijdse loyaliteit tussen opdrachtgever-en nemer ; in het sociale domein wordt daarnaast ook op andere indicatoren gestuurd zodat de dienst­verlening in alle sociale aspecten voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Hierbij wordt in een belangrijke driehoek geacteerd van opdrachtgever (zorginstelling, gemeenten), klant (zorgvrager) en Incluzio als dienstverlener. Onze dashboards zijn daarop aangepast.

Risico’s beheersen is voor de organisatie van cruciaal belang en is als zodanig ingebed in onze structuur.

Een ander belangrijk risico waarmee ondernemingen gezien hun aard mee worden geconfronteerd is interne/externe fraude en corruptie. Wij hanteren een zero tolerance beleid en dragen dit actief uit naar onze medewerkers en stakeholders. Desondanks wordt ook onze onderneming geconfronteerd met frauderisico’s; helaas heeft zich ook in 2017 een situatie voorgedaan waarbij een medewerker de onderneming heeft benadeeld door de strikte werkprocedures te doorbreken. Wij benaderen de frauderisicofactoren volgens de volgende driehoek:

Opportunity: deze proberen wij zoveel mogelijk te voorkomen door te werken met uniforme procedures, ERP implementatie, transparantie en een stevige control mentaliteit in de gehele organisatie.

Rationalization: Wij hanteren een duidelijke bedrijfscode waarin een zero tolerance beleid geldt; wij verwachten van onze medewerkers dat zij ambassadeur zijn van onze organisatie waar we gezamenlijk trots op zijn en met elkaar voorbeeldgedrag vertonen.

Pressure: Er wordt in de onderneming geen pressure gehanteerd; wij zijn niet afhankelijk van externe vermogensverschaffers, ratiobepalingen en dergelijke. Wij hebben geen bonuscultuur en er wordt niet alleen op kwantitatieve factoren gestuurd maar juist op de kwalitatieve dienstverlening en beroepsuitoefening.

Een ander belangrijk agendapunt is de invoering van de AVG (Algemene Verordening Gegevens­bescherming). Wij hebben een functionaris hiervoor dedicated aangesteld en zijn bezig met een integrale inventarisatie en bewustwordingsproces in de organisatie. Wij hebben hierin goede voortgang behaald en zijn ons bewust dat dit een item is dat constante aandacht vanuit de organisatie behoeft.

Ondernemen is onlosmakelijk verbonden met het nemen van risico’s. De risico’s van onze onderneming zijn niet bijzonder van aard of afwijkend van wat in de branche gebruikelijk is. De directie verklaart ten aanzien van de financiële verslaggevingsrisico’s dat de interne risicobeheersings- en controlesystemen een grote mate van zekerheid verschaffen en dat de verslaggeving geen onjuistheden bevat. Facilicom Group staat in voor zijn werkmaatschappijen; dit blijkt onder meer uit de gestelde aansprakelijkheidstellingen van zijn 100% Nederlandse deelnemingen, alsook afgegeven concerngarantie in het buitenland. De aspecten van risicobeheer ten aanzien van de operationele situaties zijn beschreven in dit jaarverslag.

In 2017 hebben er geen significante wijzigingen in de controlesystematieken plaatsgevonden, waarbij geldt dat op divisieniveau naast de financial controlling ook business controlling is geïmplementeerd. Met deze combinatie is de onderneming in staat om tijdig en effectief verstoring in het proces te analyseren en bij te sturen, dit zowel op operationeel als financieel vlak. Combinatie van deze twee functies is cruciaal. Zij kunnen elkaar versterken om daarmee een optimaliseringslag te maken; waarbij wij ook werken aan de implementatie van een interne controle functiedomein met goede ondersteuning van Big Data, data-analyse, etc. Optimalisering van de systemen blijft echter een steeds terugkerend aandachtspunt. Dit kan leiden tot een verdere aanscherping en/of aanvulling van de systemen.

Risicobeheer is een belangrijk beleidsonderdeel in onze ICT-organisatie; het functioneren van de organisatie wordt in sterke mate beïnvloed door de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde informatievoorziening. Wij hebben naast een zelfstandige ICT-afdeling, ondersteund met kennis en kunde van buitenaf, ook het beheer van onze IT-organisatie uitbesteed en hebben procedures voor de continuïteit van onze IT-organisatie verder geoptimaliseerd (uitwijkcentra, backup/disaster recovery en ook onze IT general controls).

Bescherming van privacy van de bulk aan informatie die wij hebben van onze werknemers en opdrachtgevers is meer en meer van belang. Wij zetten daar stevig op in en is voor ons een key issue, mede ook ten aanzien van bijvoorbeeld de Wet Datalekken. De organisatie is reeds geruime tijd bezig met de implementatie van een nieuw SAP ERP-systeem voor de gehele organisatie. Hierbij is het risicobeheer en het voorzien in tijdige en adequate management­informatie een belangrijke randvoorwaarde in het implementatieproces.

De in 2015 geïnitieerde samenvoeging van de Breijer bedrijven met Facilicom Facility Solutions BV tot 1 onderneming -Facilicom Solutions- is voor 2017 en in 2018 een groot dossier als het gaat om de juiste en tijdige migratie van systemen; dit wordt op projectbasis beheerst en heeft management effort en betrokkenheid in al haar fasen.

Bekijk hier de risicomatrix.

Grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening
De jaarrekening is opgesteld op basis van historische kosten en overeenkomstig Burgerlijk Wetboek, boek 2 titel 9. De waardering van activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten, tenzij anders vermeld. Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop ze betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verplichtingen en mogelijke verliezen die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.

Grondslagen voor consolidatie
In de consolidatie zijn betrokken de financiële gegevens van Facilicom Group N.V. en die deelnemingen waarin zij direct of indirect meer dan 50% van het aandelenkapitaal houdt en waarover zij de feitelijke zeggenschap heeft. De consolidatie geschiedt volgens de grondslagen van balans­waardering en resultaatbepaling van de moedermaatschappij. De resultaten van over­genomen vennootschappen worden in de geconsolideerde winst- en verliesrekening opgenomen vanaf het moment van toetreding.

In 2016 heeft Facilicom Group een 31,25% belang verkregen in Albron B.V. In de participatieovereenkomst is bepaald dat het cateringbedrijf in België onder geformuleerde voorwaarden ook zal worden verkocht en dat Facilicom Group zijn belang in Albron B.V. zal uitbreiden naar 51%. Uit hoofde van de definitie van de overeenkomst is de aandelentransactie met Albron B.V. verwerkt volgens de methode van 'pooling of interest'; waarbij de cijfers van Albron B.V. proportioneel zijn opgenomen in de consolidatiekring van Facilicom Group vanaf 1 januari 2016.

De belangrijkste leveranties en dienstverleningen tussen groepsmaatschappijen onderling zijn zowel uit de omzet als uit de overige cijfers van de winst- en verliesrekening geëlimineerd.

Op grond van de Richtlijnen voor de Jaarverslag­geving wordt tevens opgenomen de verbonden partijen waarover Facilicom Group overheersende zeggenschap voert. De vennootschap Facilicom Bedrijfsgebouwen B.V., is juridisch niet direct gelieerd aan de groep; de groep kan echter wel overheersende zeggenschap uitoefenen en heeft ter financiering van de, door zijn gehuurde, materiële vaste activa, in voorgaande jaren een lening verstrekt, waarbij deze lening is omgezet in en belang van preferente aandelen. De bedrijfsactiviteiten van de vennootschap zijn in hoofdzaak gelegen in de verhuur van onroerend goed aan de groep.

Een aantal activiteiten wordt uitgevoerd in de vorm van een daartoe opgerichte Stichting. Over het algemeen heeft Facilicom Group respectievelijk aan Facilicom Group/Incluzio gelieerde personen/vennootschappen een beleidsbepalende positie, zodat deze Stichtingen worden opgenomen in de consolidatiekring.

Acquisities 2017
Facilicom Group heeft in 2017 geen acquisities gedaan. Overnames worden, tenzij anders verwoord, in de exploitatie opgenomen in het jaar van overname, waarmee Facilicom Group inzicht verschaft in het effect dat deze overname heeft op zijn jaarexploitatie en toekomstige exploitatie. Bij de overnames is over het algemeen sprake van een overname met economisch terugwerkende kracht aangezien partijen al langer met elkaar verbonden zijn en de bedrijfs­exploitatie als gezamenlijk beschouwen.

Maatschappelijke verslaglegging
Overnames hebben voor Facilicom Group naast een financieel aspect tevens een maatschappelijke waarde. De afgelopen jaren wordt dit ook onderschreven door de uitbreiding in het sociale domein. Het sociale domein kent veel maatschappelijke onrust aangezien het commerciële marktmodel hier zich niet gelijk bij opstart laat gelden en daarmee in haar aanloopjaren niet zal bijdragen aan het resultaat of zelfs verlieslatend zal zijn. Facilicom Group vindt het zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid om met zijn vermogen en know how deze dienstverlening aan te bieden en zo een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van kwalitatieve en sociaal verantwoorde dienstverlening (dit motto heeft Facilicom Group ook altijd gehad bij zijn kernactiviteiten, waarbij het doel is een lange termijn succes en niet een korte termijn verdienmodel).

Met werking vanaf 1 januari 2017 is het belang in Facilicom Frankrijk verkocht. Op grond van strate­gische keuzes heeft Facilicom besloten zich terug te trekken uit Frankrijk. Ons beleid is dat wij een marktleider willen zijn in onze dienstverlening; dit konden wij niet realiseren in Frankrijk.

De netto omzet van de Franse bedrijven bedroeg in boekjaar 2016 70 miljoen euro met een balanstotaal van 34 miljoen euro en 3.220 medewerkers. In 2017 is Frankrijk geheel gedeconsolideerd; het behaalde resultaat bij verkoop is toegevoegd aan het resultaat uit deelnemingen.

Vreemde valuta
Alle posten in vreemde valuta worden omgerekend tegen de wisselkoers per balansdatum. De gehanteerde koers van de euro ten opzichte van de Britse pond per balansdatum 2017 bedraagt € 0,88723 (2016 € 0,85618). Koersverschillen worden ten laste respectievelijk ten gunste van de overige reserves gebracht.

Schattingen
Om de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening te kunnen toepassen, is het nodig dat de directie zich over verschillende zaken een oordeel vormt, en dat de directie schattingen maakt die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de desbetreffende jaarrekeningposten.

Waarderingsgrondslagen voor de balans

Immateriële vaste activa
Goodwill betreft het verschil tussen de verkrijgingsprijs en de nettovermogenswaarde van de verworven dochtermaatschappij of deelneming op moment van acquisitie. Als goodwill wordt tevens aangemerkt de niet aan individuele activa toe te wijzen betaalde vergoeding bij activa/passivatransacties. De betaalde goodwill is gewaardeerd tegen aanschaffingswaarde, verminderd met een lineaire afschrijving en indien noodzakelijk impairment voor de lagere te realiseren waarde. Ontwikkelingskosten worden geactiveerd voor zover deze betrekking hebben op commercieel haalbaar geachte projecten. Bij Ploos betreft dit het zelf ontwikkelde energie management beheersing systeem. Voor de boekwaarde is een wettelijke reserve gevormd. De overige kosten voor onderzoek en ontwikkeling worden ten laste van het resultaat gebracht in de periode waarin deze zijn gemaakt.

Materiële vaste activa
De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen historische kostprijs verminderd met op deze basis berekende lineaire afschrijvingen. Onder ‘Bedrijfs­gebouwen en terreinen’ is opgenomen een bedrijfsgebouw dat krachtens een DBFMO-overeenkomst beschikbaar wordt gesteld aan opdrachtgever. Het actief wordt aangemerkt als onroerend goed ten behoeve van eigen gebruik in verband met de in de overeenkomst opgenomen levering van facilitaire diensten. De boekwaarde per balans­datum bedraagt 19,7 miljoen euro.

Financiële vaste activa
De deelnemingen waarin invloed van betekenis op het zakelijke en financiële beleid wordt uitgeoefend, worden gewaardeerd op de nettovermogenswaarde, doch niet lager dan nihil. Deze nettovermogenswaarde wordt berekend op basis van de grondslagen van de groep. Deelnemingen met een negatieve nettovermogenswaarde worden op nihil gewaardeerd. Wanneer de vennootschap geheel of ten dele instaat voor de schulden van de betreffende deelneming, wordt een voorziening gevormd, primair ten laste van de vorderingen op deze deelneming en voor het overige onder de voorzieningen ter grootte van het aandeel in de door de deelneming geleden verliezen, dan wel voor de verwachte betalingen door de vennootschap ten behoeve van deze deelnemingen.

Deelnemingen waarin geen invloed van betekenis op het zakelijke en financiële beleid wordt uitgeoefend, worden gewaardeerd op verkrijgingsprijs en indien van toepassing onder aftrek van bijzondere waardeverminderingen.

De vorderingen op en leningen aan deelnemingen alsmede de overige vorderingen worden bij eerste verwerking tegen reële waarde opgenomen en vervolgens gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, die gelijk zijn aan de nominale waarde, voor zover nodig onder aftrek van een voorziening voor oninbaarheid.

Onder de financiële vaste activa zijn latente belastingvorderingen opgenomen, indien en voor zover het waarschijnlijk is dat realisatie van de belastingclaim te zijner tijd zal kunnen plaatsvinden. Deze latente belastingvorderingen zijn gewaardeerd tegen nominale respectievelijk realiseerbare waarde en hebben overwegend een langlopend karakter.

Onder de financiële vaste activa zijn opgenomen de aan de investering van PPS-contracten gerelateerde uitgaven, die vanaf oplevering doorberekend worden via de beschikbaarheidsvergoedingen.

Voorraden
De voorraden materialen en handelsgoederen zijn gewaardeerd tegen kostprijs of lagere marktwaarde. Bij de waardering van de voorraden is rekening gehouden met een risico van incourantheid.

Onderhanden projecten in opdracht van derden
De onderhanden projecten in opdracht van derden worden gewaardeerd tegen vervaardigingsprijs, vermeerderd met de aan het uitgevoerde werk toe te rekenen winst en verminderd met de op balansdatum reeds voorzienbare verliezen. De vervaardigingsprijs omvat het directe materiaal­verbruik, de directe loon- en machinekosten en de overige kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend, en een opslag voor indirecte fabricagekosten. De aan het uitgevoerde project toe te rekenen winst wordt bepaald op basis van de op balansdatum aan het project bestede kosten in verhouding tot de naar verwachting aan het project totaal te besteden kosten. Opbrengsten en kosten worden verantwoord in de winst-en-verliesrekening op basis van deze voortgang.

De op de onderhanden projecten betrekking hebbende gedeclareerde termijnen worden in mindering gebracht op de onderhanden projecten. Een eventueel hieruit voortvloeiend negatief saldo onderhanden projecten wordt gepresenteerd onder de kortlopende schulden.

Vorderingen
Vorderingen worden bij eerste verwerking opgenomen tegen reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, die gelijk is aan de nominale waarde, voor zover nodig onder aftrek van een voorziening voor oninbaarheid.

Liquide middelen
De liquide middelen zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Indien niet anders is vermeld, staan deze ter vrije beschikking.

Aandeel van derden in het groepsvermogen
Het aandeel van derden in het groepsvermogen betreft het minderheidsbelang van derden in het eigen vermogen van geconsolideerde maatschappijen. Het aandeel van derden in het resultaat van geconsolideerde maatschappijen wordt in de winst-en-verliesrekening in mindering gebracht op het groepsresultaat.

Voorzieningen

Belastingen
De voorziening voor belastingen heeft betrekking op belastingverplichtingen die in de toekomst zullen ontstaan als gevolg van verschillen tussen commerciële en fiscale waardering van bepaalde activa en passiva. Deze verplichtingen zijn berekend op basis van het belastingtarief per balansdatum.

Voorzieningen voor personeelsbeloningen

Pensioenregeling
Het grootste deel van de pensioenen van de medewerkers van de groep in binnen- en buitenland is ondergebracht bij bedrijfstakpensioenfondsen. Met de bedrijfstakpensioenfondsen zijn op centraal niveau uitvoeringsovereenkomsten gesloten waarbij de werkgever niet verplicht kan worden aangesproken tot aanvulling van eventueel opgebouwde tekorten anders dan mogelijk in de toekomst hogere premiestelling. Van een aantal bedrijfstakpensioenfondsen blijkt dat de dekkingsgraden niet voldoen aan de door De Nederlandsche Bank gestelde criteria. Formulering van eventuele herstelplannen hebben geen directe invloed op de bijdrage van de werkgever. Voor bedrijven waarvoor geen bedrijfstakregeling van toepassing is, vindt de uitvoering in hoofdzaak plaats door een levensverzekeringsmaatschappij, op basis van een Collective Defined Contribution regeling, waarbij de groep gedurende de contractperiode met de pensioenverzekeraars niet in materiële zin kan worden aangesproken tot aanvulling van eventueel opgebouwde tekorten. De pensioenverplichtingen uit zowel de Nederlandse als de buitenlandse regelingen worden gewaardeerd volgens de ‘verplichting aan de pensioenuitvoerder benadering’. In deze benadering wordt de aan de pensioenuitvoerder te betalen premie als last in de winst-en-verliesrekening verantwoord.

Voorziening voor langlopende personeelsbeloningen
Deze voorziening betreft overige langlopende personeelsbeloningen die deel uitmaken van het beloningspakket, zoals beloningen wegens jubilea, (vroegtijdige) pensionering en dergelijke, met een langlopend karakter. Hierbij is sprake van opbouw van rechten. De opgenomen verplichting is de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de desbetreffende verplichtingen per balansdatum af te wikkelen; bij deze schatting is rekening gehouden met een sterfte/ontslagkans alsmede de contante waarde van deze verplichtingen.

Eigen risicodrager
Facilicom Group is voor zijn meeste Nederlandse werkmaatschappijen eigen risicodrager voor wat betreft de WAO/WGA en de ZW. De verplichtingen uit hoofde van uitkeringen, inlooprisico en gerelateerde kosten worden op moment van uitbetaling ten laste van het resultaat gebracht. Een voorziening wordt getroffen op het moment dat de verwachte kosten uit hoofde van het eigenrisicodragerschap de toerekenbare voordelen overtreffen. Gom is weer teruggekeerd naar het publiek bestel. Ook voor Gom geldt dat in combinatie met het nog te verrekenen uitlooprisico nog steeds een positieve balans aanwezig is in vergelijking met de situatie dat zij altijd in het publiek bestel zou hebben gezeten. Naar de stand per ultimo 2017 bedraagt het uitlooprisico van Gom 2,0 miljoen euro per jaar waarvan een deel wordt gedekt via werknemersinhouding. Op grond van voornoemde afweging is ultimo boekjaar 2017 geen voorziening noodzakelijk.

Overige
Tenzij anders vermeld worden de overige voorzieningen gewaardeerd tegen de nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de betreffende verplichtingen af te wikkelen. De overige voorzieningen zijn gevormd voor risico’s die samenhangen met de bedrijfsvoering.

Schulden
De verplichtingen op lange en korte termijn worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs.

Grondslagen voor de resultaatbepaling

Bedrijfsopbrengsten
De in de winst- en verliesrekening begrepen bedrijfsopbrengsten zijn de opbrengsten van aan derden geleverde goederen en diensten onder aftrek van aan afnemers toegestane kortingen. Gefactureerde omzet op lopende projecten wordt als omzet verantwoord naar gelang deze, de stand der werkzaamheden in acht genomen, als gerealiseerd kan worden beschouwd.

Afschrijvingen op materiële vaste activa
De in de winst- en verliesrekening verwerkte afschrijvingen op materiële vaste activa zijn berekend op basis van een vast percentage van de kostprijs.

Financiële baten en lasten
De rentebaten en rentelasten betreffen de van derden ontvangen respectievelijk aan derden betaalde interest.

Belastingen op bedrijfsresultaat
De vennootschapsbelasting wordt berekend over het commerciële resultaat vóór belastingen, rekening houdend met fiscale aftrekposten en fiscaal niet aftrekbare kosten. Het verschil tussen de belasting over het resultaat volgens de winst- en verliesrekening en de belasting over het fiscale resultaat komt ten laste respectievelijk ten gunste van de daarvoor getroffen voorziening voor belastingen. De belastingdruk in de onderscheidende bedrijfsonderdelen is conform de geldende reguliere tarieven.

Kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode, waarbij voor de herleiding van de mutatie in de liquide middelen wordt uitgegaan van het bedrijfsresultaat volgens de winst- en verliesrekening. De financiële gevolgen van de verwerving van groepsmaatschappijen komen tot uitdrukking onder de post ‘acquisitie groepsmaatschappijen’.

Verbonden partijen
Met de meeste van zijn deelnemingen heeft Facilicom Group, naast zijn aandelenbelang, ook een zakelijke relatie. Dit geldt tevens voor de deelnemingen onderling, waarbij er diensten en/of producten van de betreffende deelnemingen worden afgenomen. Deze zakelijke relaties zijn steeds gebaseerd op (contractuele) afspraken waarbij marktconforme condities zijn overeengekomen.

Facilicom Bedrijfsgebouwen B.V. is de vennootschap die een groot gedeelte van het in gebruik zijnde onroerend goed in Nederland voor Facilicom Group in eigendom heeft en deze aan het concern verhuurt. De huurcondities worden op marktconforme voorwaarden vastgesteld. Het beleid van de vennootschap wordt mede bepaald vanuit de directie van Facilicom Group. Derhalve is de vennootschap in de consolidatiekring opgenomen.

Verwezen wordt ook naar consolidatie waarin is verwoord dat de consolidatiekring mede wordt bepaald op grond van de zeggenschapsverhoudingen die Facilicom of aan zijn gelieerde personen/vennootschappen inneemt. Op grond hiervan is in de consolidatiekring mede opgenomen:

• Stichting ATA
• Stichting Buurtteamorganisatie Sociaal Utrecht
• Stichting Radar WMO
• Stichting Radar Uitvoering

Accountantshonoraria
Ingevolge artikel 2:382a BW wordt inzicht gegeven in de onafhankelijke positie van de bij de accountantscontrole van de jaarrekening betrokken accountantsorganisaties. Van de in rekening gebrachte bedragen ad 573.000 euro betreft onderzoek van de jaarrekening en andere controleopdrachten 60% respectievelijk 20%, fiscaliteit 19% en ten aanzien van andere niet controlediensten 1%.

Financieel risicobeheer
Facilicom onderkent financiële risicofactoren ten aanzien van valuta, rente, prijs, krediet en liquiditeit. Deze financiële risico’s zijn niet bijzonder van aard of afwijkend van wat er in de branche gebruikelijk kan worden geacht. Facilicom kent een strikt beleid dat erop is gericht deze risico’s zo veel mogelijk te beperken en te beheersen. Hiertoe wordt gebruik gemaakt van algemene beheersingsmaatregelen, zoals interne procedures en instructies, specifieke maatregelen en financiële instrumenten. Deze maatregelen gaan gepaard met adequate rappor­tagesystemen en korte communicatielijnen. De financiële risicofactoren van Facilicom, de beheersingsmaatregelen en het resterende risico worden hieronder nader toegelicht.

Valutarisico’s
Facilicom kent activiteiten in het Verenigd Koninkrijk. Resultaat en eigen vermogen van Facilicom staan derhalve onder invloed van schommelingen van valutakoersen. In het algemeen is Facilicom in genoemde markt actief via lokale dochterondernemingen, hierdoor is het valutarisico beperkt, aangezien transacties voor het grootste deel in gelijke munteenheid luiden. Het gerelateerde translatierisico wordt niet afgedekt.

Met betrekking tot de financiële instrumenten loopt Facilicom voornamelijk valutarisico over de financieringsverhoudingen in Engelse ponden tussen Nederland en de dochtermaatschappijen in Verenigd Koninkrijk. De risico’s worden niet afgedekt. Posities worden door een actief treasury beleid gemonitord waarbij als indicator de internationale rente- en valuta marktontwikkelingen worden gevolgd; in het algemeen en de koers van de Engelse ponden in het bijzonder. Er vinden echter geen grote actieve monetaire stromen plaats; de posities zijn passief en bestaan uit verstrekte leningen die niet sterk fluctueren. Het effect op resultaat en eigen vermogen van Facilicom is beperkt.

Renterisico’s
Het renterisico van Facilicom hangt samen met de rente­dragende vorderingen en liquide middelen enerzijds en rentedragende schulden anderzijds. In het geval van variabele rente betekent dit voor Facilicom een kasstroomrenterisico. Gelet op de financieringsverhoudingen binnen Facilicom waarbij grotendeels met eigen vermogen wordt gefinancierd en maar zeer beperkt gebruik gemaakt wordt van (bank) krediet is renterisico zeer beperkt. Posities worden door een actief treasury beleid gemonitord waarbij als indicator de internationale rente-en valuta marktontwikkelingen worden gevolgd; in het algemeen en de stand van de Euribor in het bijzonder, aangezien de verstrekte leningen over het algemeen qua rentestand afhankelijk zijn van de Euribor.

Prijsrisico’s
De prijsrisico’s van Facilicom hangen samen met de inkoop van grond- en hulpstoffen en het uitbesteden van werken. Het verschil bestaat tussen de marktprijs ten tijde van de aanbesteding of het offreren van project en/of dienst en ten tijde van de feitelijk uitvoering (inkoop) ervan.

Het beleid van Facilicom is erop gericht om bij aanbesteding/ opdracht de mogelijkheid van indexatie overeen te komen. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van raamcontracten met de belangrijkste leveranciers. Hoewel invloed van prijsfluctuaties nooit volledig kunnen worden uitgesloten, is Facilicom van mening dat in de bedrijfsvoering steeds de meest economische afweging kan worden gemaakt en risico’s zodanig beperkt zijn en over het algemeen dus niet worden afgedekt.

Kredietrisico’s
Facilicom kent kredietrisico’s uit hoofde van financiële bezittingen waaronder (handels)vorderingen, liquide middelen en deposito’s bij banken. Het kredietrisico van vorderingen wordt bewaakt door de betrokken dochtermaatschappijen en op centraal (staf)niveau. De kredietwaardigheid van opdracht­gevers wordt vooraf strikt geanalyseerd en vervolgens gedurende het project/uitvoering van dienst gevolgd.

De liquide middelen en deposito’s van Facilicom worden ondergebracht bij diverse banken. Facilicom beperkt het krediet­risico van liquide middelen en deposito’s aangehouden bij banken door de keuze van Facilicom met respectabele banken zaken te doen. Het beleid van Facilicom is om concentratie van kredietrisico’s van liquiditeiten daar waar mogelijk te beperken door een goede spreiding en actief treasurybeheer.